Chinese termen - de School van de Kraanvogel

Boekbespreking, Chinese termen, Filosofie, Instructie, Kung Fu-cultuur, onderwijs, training

Boekbespreking — The Sword Polisher’s Record

19 april 2026

Ik heb een kast vol boeken; uit sommige heb ik geleerd hoe het wél moet, uit andere hoe het liever anders moet; sommige boeken waren destijds leerzaam terwijl ik er nu van denk ‘waarom heb ik dat ooit gelezen’, andere boeken gaan tot op de dag van vandaag ver boven mijn begripsvermogen uit; maar uit elk boek heb ik in de loop der jaren iets kunnen meepikken waardoor zowel mijn inzichten als mijn vaardigheden konden groeien. In deze blog-serie deel ik ze graag met jullie.

The Sword Polisher’s Record — The Way of Kung-Fu
Auteur: Adam Hsu
Uitgeverij: Tuttle Publishing (1998)

Het is alweer 25 jaar geleden dat mijn school was onderverdeeld in een buiten- en een binnenschool. De buitenschool was een Tai Chi-school zoals alle andere; er werd niet in minder onderwerpen lesgegeven maar de insteek was ‘mensen helpen’ zoals dat Tai Chi-eigen is — een beetje oefenen voor de gezondheid; daardoor was de sfeer van deze buitenschool gemoedelijk en vriendelijk, je gaf hier en daar ‑als er om gevraagd werd- adviezen over gezondheids-gerelateerde vragen; dat soort dingen.

Er waren echter ook mensen die meer wilden of uit zichzelf een grotere inzet hadden. Zodra dat mij opviel keek ik het nog een tijdje aan en daarna nodigde ik ze uit voor mijn binnenschool.

Die binnenschool was anders qua opzet en doel; mensen werden opgeleid om uiteindelijk zelf les te gaan geven en moesten dus meer kunnen, en meer weten, dan hun toekomstige leerlingen. Zoals gezegd werd er wel in dezelfde onderwerpen getraind maar veel intensiever: meerdere sessies per week van elk drie uur waarbij je aanwezigheid werd verwacht, geen aardige woorden maar eisen aan inzet. Ik was niet aardig of vriendelijk, had zo mijn eisen en mijn nukken, en heb regelmatig ook mensen weer uit de groep gezet als ik het niet eens was met hun inzet of ‘Kung Fu-manieren’.

Die Kung Fu-manieren ‑de Kung Fu-cultuur zo je wil- werden niet uitgelegd en dat had een reden. Zo had ik, toen ik zelf nog in training was, ooit een gesprek met één van mijn eigen meesters over mijn toenmalige sparringpartner waar mijn leraar ontevreden over was.
Ik vroeg toen aan hem waarom hij dat niet, zoals ik vanuit Nederlandse vergelijkbare situaties gewend was, bespreekbaar maakte met die leerling — een motivatie- of gedragsgesprek of, zoals een andere leraar het ooit verwoordde: een ‘handje-boven-het-hoofd-houden’-gesprek. Hij keek mij ontsteld aan en zei “nee, dat mag ik niet doen! Als ik dat ga doen gaat hij straks goed gedrag spélen en dan kan ik niet meer zien wie hij werkelijk is!”

Uiteraard was ik mijn leraar niet en mijn leerlingen waren voor een deel Nederlanders, geen mensen met een achtergrond in Aziatische cultuur. Daardoor vond ik dat ik hier toch wat anders mee om moest gaan; niet té anders, dat niet, dus gedrag of inzet-problemen bespreekbaar maken heb ik nooit gedaan; maar ik vond dat ik mijn leerlingen wel een handvat moest geven om de Kung Fu-cultuur op te pikken.

Nou schreef ik voor de binnenschool regelmatig artikeltjes; soms over technische zaken natuurlijk (een aantal daarvan is later tot boek uitgewerkt), soms over geschiedenis, soms anekdotes uit onze geschiedenis.
Daarnaast had ik een leeslijst voor de leerlingen van de binnenschool samengesteld, en dit was een mooie mogelijkheid om dat handvat aan te reiken.

Er was namelijk een boek dat hier ideaal voor was: The Sword Polisher’s Record — The Way of Kung-Fu van Adam Hsu.

Ik kende deze meester al van zijn columns en artikelen in de diverse Amerikaanse vechtsport-tijdschriften die ik las (Black Belt Magazine, Inside Kung Fu) waarin hij vaak uitleg gaf over de Kung Fu-cultuur.

De The Sword Polisher’s Record leest makkelijk en is vlot geschreven. Dat komt o.a. doordat Hsu het boek heeft onderverdeeld in een aantal thema’s met, per thema, een aantal korte artikelen. De thema’s die hij behandelt zijn

Knocking on the Kung-fu Door
The Foundation of Kung-fu
Myth and Reality of Kung-fu Styles
The role of Forms in Kung-fu
Mind and Body Training
Usage: The Soul of Kung-fu
Masters and Students
Kung-fu Today and Tomorrow

Het is een boek dat nog steeds, bijna dertig jaar na dato, interessante en nog steeds valide onderwerpen beschrijft; en één van die onderwerpen ‑en daarmee de reden dat ik het op de boekenlijst heb gezet- was het thema ‘Masters and Students’ waarin Hsu ’the proper Kung-fu attitude’ beschrijft.

Zoals je ziet aan het lijstje thema’s gaat het boek over meer dan alleen dat; de vraag over (zijn visie op) de zin van vormtraining komt aan bod bijvoorbeeld en veel meer interessante Kung Fu-gespreksonderwerpen.

Het is wat dit boek zijn waarde geeft — niet alleen voor de zoekende leerling (er staat zoals gezegd veel interessante, meer algemene, Kung Fu-informatie in) maar ook voor de leraar die net iets meer achtergrond zoekt.

Van harte aanbevolen.

* Er wordt commissie verdiend via de ingesloten links naar Amazon.nl in het bovenstaande artikel.

Chinese termen, editorial, Instructie, kracht, Neidan, Principes, Qigong, Tai Chi, training

Over xu ling ding jin 虛領頂勁

23 februari 2026

De uitdrukking 虛領頂勁 ‘xu ling ding jin’ wordt in Tai Chi-teksten soms geschreven als 虛靈頂勁. Let op het verschil in karakter voor ‘ling’ (ling 領 en ling 靈). De eerste manier van schrijven betekent zoiets als “lege nek, kruin/bovenkant van het hoofd-jin”, terwijl de laatste vertaald kan worden als “lege, beweeglijke kruin-jin”. Beide vertalingen lijken weinig betekenis te hebben, dus wat wordt er nu precies mee bedoeld?

Brennan^[1] geeft voor beide manieren van schrijven dezelfde ‘vertaling’: “druk de kruin lichtjes/krachteloos omhoog”. Ik ben het niet eens met deze vertaling.

Laten we de uitdrukking eens ontleden.

虛 ‘xu’ betekent ‘leeg’, ‘insubstantieel’. In de context van Tai Chi wordt het vaak gebruikt als contrast met 實 ‘shi’, ‘vol’, ‘substantieel’.

領/靈, de eerste ‘ling’, betekent ‘nek’, ‘kraag’, ‘leiden’. De tweede ‘ling’ betekent ‘levendig’, ‘behendig’, ‘flexibel’, en verwijst naar de mentale ‑niet de fysieke- interpretatie van deze woorden.

頂 ‘ding’ betekent ‘bovenkant’ of, in de context van anatomie, ‘hoofdtop’ of ‘de kruin van het hoofd’.

勁 ‘jin’ is het speciale ‑en onvertaalbare- type kracht dat Tai Chi probeert te gebruiken.

De tekst van Chen Yanlin gebruikt voornamelijk 領 in plaats van 靈 dat slechts één keer voorkomt, dus laten we ons concentreren op 虛領頂勁. Brennan’s vertaling, “licht/krachteloos de kruin omhoog drukkend”, mist de bedoeling van dit gezegde, simpelweg omdat het de handeling van omhoog drukken suggereert. Mijn eigen vertaling, ‘de jin van leegte die naar de top leidt’, is niet alleen letterlijker maar legt ook precies uit waar het om gaat.

Nu ben ik natuurlijk op de hoogte van de verklaringen die worden gegeven door Chinese meesters als Zheng Manqing (Cheng Man-ch’ing), die zegt:

按頂頭懸者。譬如有辮子時。

將其辮子系於樑上。體亦懸空離地。

此時使之全身旋轉則可。若單使頭部俯仰。

及左右擺動。則不可得也。

“‘Hangende kroon’: dit is alsof iemand een vlecht heeft die aan een balk boven zijn hoofd is vastgebonden. Het lichaam hangt dan ook boven de aarde. In deze situatie kan het lichaam draaien, maar het hoofd kan niet buigen (naar boven kijken) en kan niet van links naar rechts bewegen”.

虛靈頂勁。

及頂頭懸之意。亦若此而已。

“Xu ling ding jin is precies hetzelfde als de yi van de opgehangen hoofdtop (hangende kroon)”^[2].

Naar beneden hangen aan een balk geeft een totaal andere sensatie dan omhoog drukken; dat is één van de redenen waarom ik Brennan’s interpretatie afwijs. De andere reden is, nou ja, omdat zijn idee van wat ermee bedoeld wordt gewoonweg verkeerd is.

Een fundamenteel concept in mijn Tai Chi-school is de beoefening van 意守丹田 ‘yi shou dantian’, ‘de yi bewaakt de dantian’ of ‘de yi wordt bewaakt in het dantian’ (het betekent dit allebei tegelijk). Het leert de leerling om de fysieke sensatie van het denken, namelijk de druk van de hersenen, naar de buik te laten zakken. Dit vereist een correcte, verticale lichaamshouding en resulteert in (1) een andere manier van bewustzijn, en (2) een fysieke sensatie van lichtheid in het hoofd. Dit gevoel van lichtheid wordt gedeeltelijk bedoeld met 虛 ‘xu’, het andere deel van de betekenis is de voorwaarde voor het bereiken hiervan: de verticale uitlijning.

Deze verticale uitlijning is uiterst belangrijk aangezien Tai Chi, wat de toepassingen betreft, kan worden beschreven als ‘een cirkel op een stok’. In de ‘Taijiquan Jing’ van Wang Zongyue lezen we dit als 立如平準,活似車輪 ‘li ru ping zhun, huo si he lun’: ‘sta evenwichtig, beweeg als het wiel van een wagen’. Een evenwichtige houding is een rechtopstaande, verticaal uitgelijnde houding, zoals een stok. Het wiel van een wagen is als een cirkel.

Het beoefenen van yi shou dantian leidt dus niet alleen tot een lege geest (wat erg belangrijk is tijdens gevechten, omdat het ons bevrijdt van onze emoties), maar het fysieke gevoel van ‘leegte die naar de top leidt’ dat ermee gepaard gaat, zorgt ook voor onze verticale uitlijning. Dit maakt xu ling ding jin, de ‘leegte die naar de top geleidt’-jin, een uiterst belangrijk Tai Chi-principe dat eigenlijk niets te maken heeft met, en ver verwijderd is van, Brennan’s “druk de bovenkant van het hoofd ongedwongen/krachteloos omhoog”.

Belangrijk voor krijgskunst-beoefenaren om uit het bovenstaande mee te nemen is dat je, door deze verticale uitlijning die je opbouwt niet vanuit denken maar vanuit ‘voelen’ (nl. de lichtheid in je hoofd) te combineren met relatief gevorderde qigong, je het gevoel krijgt alsof er een zuil verticaal door je lichaam loopt:

Als je nu je ‘cirkel op een stok’-structuur open zet (dus een verticale positie met je armen in een cirkel voor je lichaam) EN je blijft je naar binnen toe focussen (‘intern’ dus) op die ‘zuil’ dan resoneert elke contact op je armen (of elders op je lichaam) via je peng-vaardigheid op die zuil, en voel je de druk van de externe impact dus daar waar je focus ligt: niet op je armen-in-cirkelvorm maar op die interne zuil.

Die druk kan op drie punten op de zuil komen, waarbij je ervaring dat die zuil rond is essentieel is:

ad 1.: dit komt bijna nooit voor vanuit de ander, alleen waar je het zelf zo opzet; maar áls het vanuit de ander voorkomt stuitert die van je armcirkel af;

ad 2.: door ‘contactpunt is draaipunt’ te gebruiken kun je zo achter of voorbij de inkomende krachtlijn van de ander draaien;

ad 3.: als de inkomende druk ja aan het draaien zet gebruik je dat en draai je mee en misschien zelfs wel helemaal naar de andere richting.

1 is ‘op de plaats’ en je hebt hier een vaste en sterke positie voor nodig, anders val je zelf om en stuiter je jezelf weg op de impact; 2 en 3 leiden, doordat je werkt met ‘de benen hangen aan het dantian’ en de ‘knieën onder de ellebogen’-regel (in de principes van Yang Chengfu verwoord als ‘boven en onder volgen elkaar’), tot razendsnelle en onverwachte verplaatsingen. Als je daarbij inderdaad je armen constant in een cirkel houdt leidt die cirkel als vanzelf tot ‘technieken’ omdat elke Tai Chi‑, Baguazhang- en Xingyi-positie een variatie is van de kern-‘cirkel op een stok’-houding.

Omdat er tegenwoordig niet meer gevochten wordt met Tai Chi zijn er allerlei spirituele, totaal niet ter zake doende, verklaringen gegeven voor xu ling ding jin, maar dit is de ware betekenis. Je integreert dit door niet zozeer de vorm te ‘lopen’ maar door deze actief te schaduwboksen.

Pas nadat je goed geworden bent in deze benadering van xu ling ding jin heb je kans op een tweede reden voor, lees: voordeel van, deze jin: doordat je voortdurend op die interne zuil gericht bent krijgt dat wat er om je heen gebeurt geen emotionele greep op je: de agressie van de ander maakt jou niet boos en kan je rust niet verstoren.

Deze twee aspecten maken xu ling ding jin tot misschien wel de belangrijkste jin van Tai Chi.

[1] Bron: https://brennantranslation.wordpress.com/2014/03/18/taiji-boxing-according-to-chen-yanlin/.
[2] Bron: https://www.rockymountaintaichi.com/zmq-13–13‑4/.

Baguazhang, Boekbespreking, Chinese termen, Filosofie, Instructie, Principes

Boekbespreking — ‘A Shadow on Fallen Blossoms’

14 december 2025

A Shadow on Fallen Blossoms – The 36 and 48 Traditional Verses of Baguazhang
Auteur: Andrea Mary Falk
Uitgeverij: tgl books, Québec (2017)

Hoewel mijn school in de volksmond bekend staat als ‘een Tai Chi-school’ klopt dat in feite niet: het is een school in interne krijgskunst. Vechten heeft immers geen stijl — hooguit zijn er methodes om specifieke vaardigheden te verwerven; en wat wij tegenwoordig ‘een stijl’ noemen is in feite niet meer dan een gefossiliseerde overdrachtsmethode. Daarbij moet de leerling niet zozeer de vormgevingen leren maar wordt hij verondersteld zelf verder te zoeken: zo kan hij tot herkenning te komen van de kernprincipes die via die vormgevingen worden overgedragen.

Dat betekent dat wij veel meer onderwijzen dan ‘alleen maar’ Tai Chi; en omdat principes leren kennen maatwerk is loopt elke leerling ‑anders gebouwd, ander temperament- naar buiten met een eigen stijlen- en oefeningenpakket.

Eén van de stijlen c.q. instructiemethodes die, vanuit die invalshoek bezien, in mijn school alleen beperkt worden onderwezen is Baguazhang. In de School van de Kraanvogel is dat een interpretatie van Wudang Baguazhang van Fei Yintao, maar er zijn heel veel verschillende stromingen.

Zo verschillend als die stromingen ook mogen zijn (de ene stroming is beïnvloed door shuai jiao, de andere door tantui, enzovoorts), de principes waar ze omheen gebouwd zijn blijven hetzelfde. Zodoende zijn de oude geschriften van Baguazhang voor elke variant relevant maar ook voor elke interne stijlschool die door het concept ‘stijl’ heen heeft weten te prikken.

Een revolutionair Chinees boek dat over Baguazhang publiceerde was geschreven door Yan Dehua in 1936, waarbij het revolutionaire daaraan (naar Chinese begrippen van die tijd) was dat hij niet zozeer de houdingen beschreef maar de toepassingen. Eerdere auteurs zoals de beroemde meester Sun Lutang beschreven alleen de posities en, typisch voor Sun Lutang, een filosofische achtergrond.

Andrea Mary Falk ‑zelf een kundig Baguazhang-meester- heeft het boek van Yan Dehua vertaald en in 2000 uitgegeven onder de titel Yan Dehua s Bagua Applications, en in haar summiere voorwoord zegt ze “This is pure baguazhang – nothing more needs to be said. For this reason I have not edited or made any commentary at all, and kept thew flavour of the original book as much as possible”.
Oftewel: ze heeft er niks aan toegevoegd, niks bij uitgelegd — ze heeft alleen maar één op één vertaald want meer was, volgens haar, niet nodig.

Inderdaad vertaalt Falk vervolgens alleen maar zonder voetnoten, op- of aanmerkingen, en de tekst en afbeeldingen in het boek van Yan Dehua zijn vervolgens zó duidelijk dat iedereen die thuis is in de Chinese interne krijgskunsten de oefeningen relatief makkelijk kan reproduceren en incorporeren.

Nou is een interne stijlschool ‑in dit geval Baguazhang- meer dan ‘de toepassingen’- er zijn achterliggende redenen, principes, die het waarom van deze toepassingen verklaren. Bovendien zijn toepassingen hooguit een voorbeeld van ‘hoe het zou kunnen’, en zeker niet van ‘hoe het zou moeten’. Echter, principes, concepten en ideeën uitleggen vraagt soms hele lappen tekst waarin je makkelijk over de kern heen leest en ‑belangrijk voor degene die niet wil ‘weten’ maar wil ‘kunnen’- die vaak moeilijk te onthouden zijn.

Bij Baguazhang is de oplossing hiervoor gevonden in de vorm van korte versjes, een soort van oneliners eigenlijk maar dan op rijm. Daar zijn twee series van, namelijk een rijtje van 36 en een rijtje van 48 versjes.

Er is inmiddels een uitgebreide reeks aan boeken, zeker in het Chinees, die tekst en uitleg geven over de betekenis van deze versjes. Maar het is dezelfde Andrea Mary Falk die ik al eerder noemde die alle variaties naast elkaar gelegd heeft en die, in haar boek A Shadow on Fallen Blossoms – The 36 and 48 Traditional Verses of Baguazhang, vervolgens de verschillende versies met elkaar is gaan vergelijken.

Wat zegt deze anders dan die, waarom, tot welke betekenisverschillen leidt het – dat soort vragen. Tussendoor geeft ze via opmerkingen in de hoofdtekst en in voetnoten blijk van een enorme kennis op het gebied van interne krijgskunstenscholen en ‑teksten in het algemeen en valt er ook voor niet-Baguazhang beoefenaars veel te leren.

Zo heeft ze zinvolle dingen te zeggen of de typische Tai Chi-houding dan bian, over shi (式 en 勢), ze beschrijft veldgewaarwording en benoemt het verschil tussen het dantian en de onderbuik, ze geeft een overdrachtelijke uitleg van de Lange Rivier, geeft een metafysische uitleg over de ‘heng-’ en ‘ha-‘klanken, ze geeft een technische uitleg over bi 閉 (bekend in Tai Chi uit de naam ru feng si bi), tussen neus en lippen door beschrijft ze de historie van de reden voor naamgeving van ‘de’ drie interne stijlen, ze benoemt op academisch onderbouwde wijze de onzin van het koppelen van filosofische concepten aan krijgskunst, en nog veel en veel meer.

Punt is: als je hier niet op let lees je er overheen doordat het allemaal korte, makkelijk te missen opmerkingen zijn in haar uitleg over de betekenis van een bepaald vers en de vergelijking daarvan met andere varianten. Het boek is veel rijker dan je op het eerste gezicht zou verwachten en geeft niet alleen blijk van de enorme kennis en vaardigheid (om de teksten te kunnen interpreteren moet je zelf over een behoorlijke vaardigheid beschikken) van de auteur maar deelt in ieder geval die kennis ruimschoots met de lezer.

En hoewel de titel van het boek suggereert dat het over bloesems gaat denk ik daar anders over: je denkt dat je een bloesem koopt maar je krijgt een vrucht.

Van harte aanbevolen!

PS: een excellente en goed onderbouwde vertaling in het Nederlands van de 36 en 48 Baguazhang-verzen bestaat ook (weliswaar zonder de aanvullende commentaren zoals Falk die geeft) en heb ik in mijn bezit, maar ik kan er geen online link van vinden. Mocht je hierin geïnteresseerd zijn dan verwijs ik je met plezier door naar de website van de auteur.

* Er wordt commissie verdiend via de ingesloten links naar Amazon.nl in het bovenstaande artikel.