Principes - de School van de Kraanvogel

editorial, Filosofie, Instructie, Lerarenopleiding, onderwijs, Principes, Tai Chi, Tit Khun, training, Zegswijzen

Een meester maakt geen fouten

19 maart 2026

Eén van mijn leraren, boos omdat ik mijn eigen weg ben gegaan, laat ook na bijna twintig jaar nog steeds te pas en te onpas aan zijn leerlingen en in interviews weten dat hij ook leerlingen heeft opgeleid (de hint is duidelijk) die zijn weggegaan ‘omdat ze denken dat ze al meester zijn’.

Vanuit zijn optiek bekeken heeft hij gelijk: over mezelf sprekend (ja, ik voel me aangesproken) beweeg ik niet hetzelfde als hij, ben ik minder bezig met ‘voetje zus, handje zo’, ik heb zeker niet de jaren en uren training ondergaan waar zijn leven door gekleurd is, mijn huidige kennis en vaardigheid hebben nog veel te groeien en ik ben al helemaal niet die leerling die buigt voor de meester en zich schikt naar diens grillen.

Ik noem, en vind, mezelf dan ook bij lange na geen ‘meester’ en heb ook die aspiraties niet — wat moet ik met die titel? …en als ik mezelf al iets zou noemen behalve ‘Roel’ zeg ik meestal “ik ben leraar van mensen”; da’s alles.

Dat heb ik van mijn andere leraar, de Tit Khun-meester ‘meneer’ Tan Eng Ho, die zich nooit ‘meester’ liet noemen, het geen kwaliteits- maar een beleefdheidsaanduiding vond en er altijd over zei “noem mij maar ‘meneer’, dat is al respect genoeg”.

Mijn Tit Khun-leraar, ‘meneer’ Tan.

Zonder iets af te willen doen aan hun wederzijdse kwaliteiten in wat ik bij hen heb mogen leren (karakters verschillen nu eenmaal en ik heb ze allebei heel hoog zitten, ieder op zijn eigen manier) heeft dit verschil tussen de ene leraar die voortdurend liet weten “ik ben grootmeester” versus de andere die het al heel mooi vond wanneer hij ‘meneer’ werd genoemd bij mij wel de vraag in het leven geroepen wat dat dan is, een ‘meester’.

Mijn eerste definitie van de term ‘meester’ is technisch van aard: een meester leidt een gilde, geeft les aan discipelen (leerlingen die door hem tot meester worden opgeleid), en die discipelen geven voor het gilde les aan leerlingen (mensen van buiten het gilde die zelf een ander ambacht of beroep uitoefenen).

Dit overlapt uiteraard met het idee dat een meester over heel veel meer kennis en vaardigheid beschikt, maar dat leidt automatisch tot de vraag ‘vaardigheid waarin dan?’, en daar wordt het wat complexer.

De vraag wordt dan namelijk wat belangrijker is voor de discipel — moet hij de meester exact kopiëren omdat de handelingen precies op dezelfde manier moeten gebeuren, moet hij precies zijn in de sociale regeltjes van het gilde; of is het voor de meester zaak dat de discipel leert waaróm er zus-of-zo gehandeld wordt, dat hij de essentie van de handelingen leert kennen, dat hij die essentie leert aanpassen aan een nieuwe tijd in, misschien, een gewijzigde vormgeving?

Hier heb ik geen wijsheid in; wel een keuze, en mijn keuze is op het laatste gevallen waardoor ik mezelf nooit heb afgevraagd “doe ik het wel exact zoals ik het geleerd heb” of “gedraag ik me wel volgens de regeltjes”, maar juist altijd ben bezig geweest met “waar gaat het in de kern om” en “hoe krijg ik dit overgedragen in deze tijd die zo anders is als vroeger”. Het was de keuze tussen de structuur van de meester en het gilde, het businessmodel zo je wil, of de kunst die je daar kwam leren.

Op basis van het leerproces dat ik doorlopen heb als gevolg van die keuze heb ik een heel andere definitie ontwikkeld van wat een meester is:

“Een ‘meester’ maakt nooit fouten”.

Nee, ik bedoel niet dat ‑ie dan perfect is, verre van dat; ook niet dat hij ‘de beste’ is.
Waar het om gaat is dat een meester begrijpt dat elke stijl, elke methode en elke (gilde-) cultuur zijn zwakke punten heeft. Meesterschap bestaat dan ook niet uit het zo goed mogelijk zijn in de dingen die jouw stijl of aanpak doet, het bestaat niet uit heel goed zijn in precisie met betrekking tot je vaardigheid en het bestaat al helemáál niet uit de geschiedenis die je hebt doorlopen om je vaardigheid en kennis te verwerven — het bestaat uit inzien wat je eigen zwakke punten zijn en die vervolgens niet weg willen stoppen, maar ze accepteren voor wat ze zijn en ze actief incorporeren in je aanpak, in je flow: je sterke punt is je zwakke punt, je zwakke punt is je kracht.

In de muziek bijvoorbeeld, en dan jazz bij uitstek, draait het idee van ‘geen fouten’ om het vermogen om onverwachte klanken direct een plek te geven binnen de muziek. Wat eerst als een misser voelt kan dan het begin worden van een continuïteit of misschien zelfs van iets nieuws — mits de muzikant er bewust op reageert en het muzikaal verder uitwerkt. Het gaat dus minder om wat je speelt en meer om wat je er daarna mee doet. Zo zei Thelonious Monk^(bron) ooit “Er bestaat geen foute noot, het gaat erom hoe je hem oplost”.

Invloedrijke jazzmusici zoals Miles Davis en dus ook Thelonious Monk benadrukten daarom het principe dat een noot pas ‘fout’ is zodra je hem laat vallen en er bij stilstaat, niet als je hem vloeiend meeneemt in het vervolg.

Dit is ook iets wat de lange vorm van Yang-stijl Tai Chi je wil leren: als je A doet reageert de ander met B, jij doet C en dan is het klaar… MAAR als het dan toch níet klaar zou zijn doordat de ander daarop weet te reageren, dan ga je vloeiend door met D.

Uiteraard moet je de vorm hiervoor niet als ‘een gezondheidsdans’ beoefenen (niks mis mee, ik bedoel het niet als oordeel) maar voortdurend schaduwen, ‘echt’ maken, wat je aan het doen bent.

Zo wordt een vorm van (afhankelijk van hoe je telt) 108 handelingen één lange, continue flow waarin je voortdurend de steek die je hebt laten vallen incorporeert in jouw constante aansluiting op wat de ander doet, en zolang je maar vloeiend door blijft gaan maak je geen fouten.

Terug naar het begin: je wordt geen meester omdat je geoefend hebt onder andere meesters; om ‘meneer’ Tan aan te halen: “Als het spel van koper is en de leerling van goud wordt het spel van goud; máár als het spel van goud is maar de leerling is van koper, dan wordt het spel van koper” — van wie jij les hebt gehad maakt jou niet goed, jij maakt jou goed.

Ik vind het zodoende totaal niet boeiend of iemand mij wel of geen ‘meester’ noemt. Ik wéét dat ik steken laat vallen in mijn vaardigheid maar ga door, altijd met respect voor de ander maar nooit stilstaand bij wat een ander vindt dat ik verkeerd doe.

Een rivier die stilstaat is dood water; de kunst is mijn leraar.

Film, Instructie, onderwijs, Principes, Tai Chi, training

Vechtkunst of gezondheidskunst?

7 maart 2026

Dit is eigenlijk best een goede video met daarin een analyse van de historische transformatie van Tai Chi van een dodelijk Chinees vechtsysteem naar een moderne discipline die vooral op gezondheid en ontspanning is gericht. En de reden dat ik zeg ‘goed filmpje’ is, uiteraard, omdat hij exact hetzelfde uitlegt als ikzelf al jaren roep: namelijk dat de martiale kern van Tai Chi niet verdwenen is maar verborgen ligt onder lagen van filosofie en mystificerende qi-praat. Om de kunst weer als vechtsport in te zetten is ‑stelt de videomaker terecht- een terugkeer naar intensieve druktesten en een diep begrip van praktische toepassingen noodzakelijk.

De vraag die dan nog rest is: waar zit de School van de Kraanvogel in dat spectrum? …en het antwoord luidt: ergens in het midden. In deze tijd van vuurwapens, bommen en raketten oefenen wij voor onze gezondheid in de ‘interactieve kant’ ‑noteer dat ik het woord ‘vechten’ vermijd- om de simpele reden dat wij niet voor onze ontspanning oefenen maar dat we onszelf trainen in ontspanning; ogenschijnlijk een verschil van niks behalve dan een ander woordje, maar in de kern komt het hierop neer: ‘voor je ontspanning oefenen’ betekent dat je een uurtje voor de gezelligheid in je clubje gaat oefenen en lekker ontspannen weer naar huis gaat; niks mis mee uiteraard. ‘Jezelf in ontspanning trainen’ wil zeggen dat je minstens één, maar liever een aantal uur, per dag traint om de vaardigheid te verwerven dat je onder de stress van het dagelijkse leven gewoon relaxed kunt blijven. Dat betekent dat je jezelf tijdens de training onder druk zet, onder druk láát zetten ook, zodat je op dat gebied grenzen verlegt. De beste training daarvoor is, bij mijn weten, krijgskunst. Die hoeft niet ‘realistisch’ te zijn want in de ring vechten is ook niet realistisch — commando’s in het leger trainen immers ook geen MMA en dat is niet voor niks. De enige functie van ónze vechtkunsttraining is dat je leert ontspannen te blijven onder druk.

Dat lukt je niet met een uurtje qigong in de week.

Chinese termen, editorial, Instructie, kracht, Neidan, Principes, Qigong, Tai Chi, training

Over xu ling ding jin 虛領頂勁

23 februari 2026

De uitdrukking 虛領頂勁 ‘xu ling ding jin’ wordt in Tai Chi-teksten soms geschreven als 虛靈頂勁. Let op het verschil in karakter voor ‘ling’ (ling 領 en ling 靈). De eerste manier van schrijven betekent zoiets als “lege nek, kruin/bovenkant van het hoofd-jin”, terwijl de laatste vertaald kan worden als “lege, beweeglijke kruin-jin”. Beide vertalingen lijken weinig betekenis te hebben, dus wat wordt er nu precies mee bedoeld?

Brennan^[1] geeft voor beide manieren van schrijven dezelfde ‘vertaling’: “druk de kruin lichtjes/krachteloos omhoog”. Ik ben het niet eens met deze vertaling.

Laten we de uitdrukking eens ontleden.

虛 ‘xu’ betekent ‘leeg’, ‘insubstantieel’. In de context van Tai Chi wordt het vaak gebruikt als contrast met 實 ‘shi’, ‘vol’, ‘substantieel’.

領/靈, de eerste ‘ling’, betekent ‘nek’, ‘kraag’, ‘leiden’. De tweede ‘ling’ betekent ‘levendig’, ‘behendig’, ‘flexibel’, en verwijst naar de mentale ‑niet de fysieke- interpretatie van deze woorden.

頂 ‘ding’ betekent ‘bovenkant’ of, in de context van anatomie, ‘hoofdtop’ of ‘de kruin van het hoofd’.

勁 ‘jin’ is het speciale ‑en onvertaalbare- type kracht dat Tai Chi probeert te gebruiken.

De tekst van Chen Yanlin gebruikt voornamelijk 領 in plaats van 靈 dat slechts één keer voorkomt, dus laten we ons concentreren op 虛領頂勁. Brennan’s vertaling, “licht/krachteloos de kruin omhoog drukkend”, mist de bedoeling van dit gezegde, simpelweg omdat het de handeling van omhoog drukken suggereert. Mijn eigen vertaling, ‘de jin van leegte die naar de top leidt’, is niet alleen letterlijker maar legt ook precies uit waar het om gaat.

Nu ben ik natuurlijk op de hoogte van de verklaringen die worden gegeven door Chinese meesters als Zheng Manqing (Cheng Man-ch’ing), die zegt:

按頂頭懸者。譬如有辮子時。

將其辮子系於樑上。體亦懸空離地。

此時使之全身旋轉則可。若單使頭部俯仰。

及左右擺動。則不可得也。

“‘Hangende kroon’: dit is alsof iemand een vlecht heeft die aan een balk boven zijn hoofd is vastgebonden. Het lichaam hangt dan ook boven de aarde. In deze situatie kan het lichaam draaien, maar het hoofd kan niet buigen (naar boven kijken) en kan niet van links naar rechts bewegen”.

虛靈頂勁。

及頂頭懸之意。亦若此而已。

“Xu ling ding jin is precies hetzelfde als de yi van de opgehangen hoofdtop (hangende kroon)”^[2].

Naar beneden hangen aan een balk geeft een totaal andere sensatie dan omhoog drukken; dat is één van de redenen waarom ik Brennan’s interpretatie afwijs. De andere reden is, nou ja, omdat zijn idee van wat ermee bedoeld wordt gewoonweg verkeerd is.

Een fundamenteel concept in mijn Tai Chi-school is de beoefening van 意守丹田 ‘yi shou dantian’, ‘de yi bewaakt de dantian’ of ‘de yi wordt bewaakt in het dantian’ (het betekent dit allebei tegelijk). Het leert de leerling om de fysieke sensatie van het denken, namelijk de druk van de hersenen, naar de buik te laten zakken. Dit vereist een correcte, verticale lichaamshouding en resulteert in (1) een andere manier van bewustzijn, en (2) een fysieke sensatie van lichtheid in het hoofd. Dit gevoel van lichtheid wordt gedeeltelijk bedoeld met 虛 ‘xu’, het andere deel van de betekenis is de voorwaarde voor het bereiken hiervan: de verticale uitlijning.

Deze verticale uitlijning is uiterst belangrijk aangezien Tai Chi, wat de toepassingen betreft, kan worden beschreven als ‘een cirkel op een stok’. In de ‘Taijiquan Jing’ van Wang Zongyue lezen we dit als 立如平準,活似車輪 ‘li ru ping zhun, huo si he lun’: ‘sta evenwichtig, beweeg als het wiel van een wagen’. Een evenwichtige houding is een rechtopstaande, verticaal uitgelijnde houding, zoals een stok. Het wiel van een wagen is als een cirkel.

Het beoefenen van yi shou dantian leidt dus niet alleen tot een lege geest (wat erg belangrijk is tijdens gevechten, omdat het ons bevrijdt van onze emoties), maar het fysieke gevoel van ‘leegte die naar de top leidt’ dat ermee gepaard gaat, zorgt ook voor onze verticale uitlijning. Dit maakt xu ling ding jin, de ‘leegte die naar de top geleidt’-jin, een uiterst belangrijk Tai Chi-principe dat eigenlijk niets te maken heeft met, en ver verwijderd is van, Brennan’s “druk de bovenkant van het hoofd ongedwongen/krachteloos omhoog”.

Belangrijk voor krijgskunst-beoefenaren om uit het bovenstaande mee te nemen is dat je, door deze verticale uitlijning die je opbouwt niet vanuit denken maar vanuit ‘voelen’ (nl. de lichtheid in je hoofd) te combineren met relatief gevorderde qigong, je het gevoel krijgt alsof er een zuil verticaal door je lichaam loopt:

Als je nu je ‘cirkel op een stok’-structuur open zet (dus een verticale positie met je armen in een cirkel voor je lichaam) EN je blijft je naar binnen toe focussen (‘intern’ dus) op die ‘zuil’ dan resoneert elke contact op je armen (of elders op je lichaam) via je peng-vaardigheid op die zuil, en voel je de druk van de externe impact dus daar waar je focus ligt: niet op je armen-in-cirkelvorm maar op die interne zuil.

Die druk kan op drie punten op de zuil komen, waarbij je ervaring dat die zuil rond is essentieel is:

ad 1.: dit komt bijna nooit voor vanuit de ander, alleen waar je het zelf zo opzet; maar áls het vanuit de ander voorkomt stuitert die van je armcirkel af;

ad 2.: door ‘contactpunt is draaipunt’ te gebruiken kun je zo achter of voorbij de inkomende krachtlijn van de ander draaien;

ad 3.: als de inkomende druk ja aan het draaien zet gebruik je dat en draai je mee en misschien zelfs wel helemaal naar de andere richting.

1 is ‘op de plaats’ en je hebt hier een vaste en sterke positie voor nodig, anders val je zelf om en stuiter je jezelf weg op de impact; 2 en 3 leiden, doordat je werkt met ‘de benen hangen aan het dantian’ en de ‘knieën onder de ellebogen’-regel (in de principes van Yang Chengfu verwoord als ‘boven en onder volgen elkaar’), tot razendsnelle en onverwachte verplaatsingen. Als je daarbij inderdaad je armen constant in een cirkel houdt leidt die cirkel als vanzelf tot ‘technieken’ omdat elke Tai Chi‑, Baguazhang- en Xingyi-positie een variatie is van de kern-‘cirkel op een stok’-houding.

Omdat er tegenwoordig niet meer gevochten wordt met Tai Chi zijn er allerlei spirituele, totaal niet ter zake doende, verklaringen gegeven voor xu ling ding jin, maar dit is de ware betekenis. Je integreert dit door niet zozeer de vorm te ‘lopen’ maar door deze actief te schaduwboksen.

Pas nadat je goed geworden bent in deze benadering van xu ling ding jin heb je kans op een tweede reden voor, lees: voordeel van, deze jin: doordat je voortdurend op die interne zuil gericht bent krijgt dat wat er om je heen gebeurt geen emotionele greep op je: de agressie van de ander maakt jou niet boos en kan je rust niet verstoren.

Deze twee aspecten maken xu ling ding jin tot misschien wel de belangrijkste jin van Tai Chi.

[1] Bron: https://brennantranslation.wordpress.com/2014/03/18/taiji-boxing-according-to-chen-yanlin/.
[2] Bron: https://www.rockymountaintaichi.com/zmq-13–13‑4/.